Danh mục Website
Tìm kiếm thông tin
Liên kết Quảng cáo
Hỗ trợ trực tuyến

Hotline - 0965301616

Bv YHCT Hà Tĩnh - 0393.856.663
Hôm nay: 124 - Tất cả: 667,336
 
Kiến thức YHCT
 
HỌC THUYẾT KINH LẠC
Tin đăng ngày: 20/7/2019 - Xem: 167
I. ĐỊNH NGHĨA Kinh lạc là tên gọi chung của kinh mạch và lạc mạch trong cơ thể. Kinh là đường thẳng, là cái khung của hệ kinh lạc và đi ở sâu. Lạc là đường ngang, là cái lưới, từ kinh ngạc chia ra như mạng lưới đến khắp mọi nơi và đi ở nông. Kinh lạc phân bố ra toàn thân, là con đường vận hành của âm dương, khí huyết, tân dịch, khiến cho con người từ ngũ tạng, lục phủ, cân, mạch, cơ nhục, xương…kết thành một chỉnh thể thống nhất.

II. CẤU TẠO CỦA HỆ KINH LẠC
2.1. Kinh mạch và lạc mạch
2.1.1. Mười hai kinh mạch chính
    Tay:    - 3 kinh âm
            + Thủ thái ấm phế
            + Thủ thiếu âm tâm
            + Thủ quyết âm tâm bào lạc
        - 3 kinh dương
            + Thủ thái dương tiểu trưởng
            + Thủ thiếu dương tam tiêu
            + Thủ dương minh đại trường
    Chân:    - 3 kinh âm
            + Túc thái âm tỳ
            + Túc thiếu âm thận
            + Túc quyết âm can
        - 3 kinh dương
            + Túc thái dương bàng quang
            + Túc thiếu dương đởm
            + Túc dương minh vị.

BIỂU TÓM TẮT 12 KINH CHÍNH

Kinh chính

Đường tuần hành

Biểu hiện bệnh lý

Tác dụng chữa bệnh

   

Kinh Bệnh

Tạng Phủ Bệnh Chứng

 

Thủ Thái âm PHẾ KINH (Mỗi bên 11 huyệt)

Mặt trong, bờ trước của tay, từ hố nách ngực chạy ra ngón tay chiều ly tâm

Đau nơi kinh đi qua, đau nhiều thì tay bắt chéo ôm ngực, mắt tối sầm, tim đập loạn

Ngực đầy tức, ho, khó thở, khát, tiểu gắt, nước tiểu vàng, gang tay nóng, cảm phong hàn thì có sốt và gai rét

Sốt bệnh ở ngực, phế, họng, thanh quản, tiểu ít, khó hành khí hoạt huyết, khí huyết ứ trệ

Thủ Dương minh ĐẠI TRƯỜNG (Mỗi bên có 20 huyệt)

Mặt ngoài, bờ trước của tay, từ ngón trỏ chạy lên mặt, chiều hướng tâm

Đau, sưng nơi kinh đi qua, ngón trỏ và cái khó vận động. Tà khí thịnh thì sưng đau

Mắt vàng, miệng khô họng, chảy máu cam, bụng đau, sôi, nếu hàn : tiêu chảy. Nếu nhiệt : tiêu nhão, dính, táo bón. Tà thịnh : sốt phát cuồng

Sốt, bệnh ở đầu, mặt, mắt, mũi, miệng, tai, họng, mắt, bao tử, ruột

Túc Dương minh VỊ KINH (Mỗi bên có 45 huyệt)

Mặt ngoài, giữa chân, từ dưới mắt xuống chân theo chiều ly tâm

Sưng đau nơi kinh đi qua, chảy máu cam, miệng, môi mọc mụn, miệng méo, chân teo lạnh, tà khí thịnh : sốt cao, vã mồ hôi, có thể cuồng

Vị nhiệt : ăn nhiều, nước tiểu vàng, nóng nẩy trong người, có thể phát cuồng khát nước.

Vị hàn : đầy bụng, ăn ít

Sốt cao, bệnh ở đầu, mặt, mắt, mũi, răng, họng, bao tử, ruột, bệnh tâm thần, bệnh thần kinh

túc thái âm tỳ kinh (mỗi bên có 21 huyệt)

mặt trong, bờ trước chân, từ ngón chân cái lên ngực, theo chiều hướng tâm

người ê ẩm, nặng nề, da vàng, lưỡi cứng đau, mặt trong chi dưới phù, cơ ở chân tay teo

bụng trên đau, đầy, ăn khó tiêu, nôn, nuốt khó, ỉa chảy, tiểu không thông

bệnh ở bụng trên, bao tử, ruột, bệnh sinh dục, tiết niệu

Thủ Thiếu âm TÂM KINH (Mỗi bên có 9 huyệt)

Mặt trong, bờ sau của tay, từ hố nách ngực ra ngón tay, theo chiều ly tâm

Đau nơi kinh đi qua, gan tay nóng hoặc lạnh, miệng khô, khát, mắt đau

Vùng tim đau, nấc khan, sườn ngực đau tức,

thực : phát cuồng

hư : hay sợ hãi

Bệnh ở tim, ngực, bệnh tâm thần

Thủ Thái dương TIỂU TRƯỜNG (Mỗi bên có 19 huyệt)

Mặt ngoài, bờ sau tay, từ ngón tay lên mặt, theo chiều hướng tâm

Đau sưng nơi kinh đi qua, điếc, mắt vàng, cổ gáy cứng đau

Bụng dưới đau trướng, đau lan ra thắt lưng, xiên xuống dịch hoàn, tiêu chảy, táo bón, bụng đau

Sốt, bệnh ở đầu gáy, cổ, mắt, tai, mũi, họng, bệnh tâm thần, thần kinh

Túc Thái dương BÀNG QUANG (Mỗi bên có 67 huyệt)

Mặt ngoài, bờ sau chân, từ ngón chân lên đầu mặt, theo chiều hướng tâm

Sốt, đau nơi kinh đi qua, mắt đỏ, chảy nước mắt, chảy máu cam, chảy nước mũi

Bụng dưới đau tức, đái dầm, đái không thông

Sốt, bệnh ở đầu gáy, mũi, mắt, thắt lưng, hậu môn, tạng phủ, tâm thần

Túc Thiếu âm THẬN KINH (Mỗi bên có 27 huyệt)

Mặt trong, bờ trong chân, từ chân lên ngực, theo chiều hướng tâm

Đau nơi kinh đi qua, miệng nóng, lưỡi khô, họng sưng, mặt trong chân lạnh, lòng bàn chân nóng

Phù, đái không thông, ho ra máu, suyễn, thích nằm, mắt hoa, da xạm, hồi hộp, tiểu chảy lúc gần sáng

Bệnh ở bụng dưới, sinh dục, tiết niệu, ruột, bệnh ở họng, phế

Thủ Quyết âm TÂM BÀO (Mỗi bên có 9 huyệt)

Mặt trong, giữa tay, từ nách ngực ra ngón tay, theo chiều ly tâm

Mặt đỏ, nách sưng, khuỷ tay co quắp, gang tay nóng

Vùng tim đau, bồn chồn, ngực sườn tức, tim đập mạnh, cuồng, nói sảng, hôn mê

Sốt, bệnh ở ngực, tim, bao tử, bệnh tâm thần

Thủ Thái dương TAM TIÊU (Mỗi bên có 23 huyệt)

Mặt ngoài, giữa tay, từ ngón tay lên đầu mặt,weo chiều hướng tâm

Đau sưng nơi kinh đi qua, tai ù, điếc, mặt đau đỏ, ngón tay thứ 4 khó cử động

Bụng đầy trướng, bụng dưới cứng, đái không thông, đái gắt, đái són, phù

Sốt, bệnh ở đầu, thái dương, mắt, tai, mũi, họng, ngực, sườn, bệnh tâm thần

Túc Thiếu dương ĐỞM KINH (Mỗi bên có 44 huyệt)

Mặt ngoài, bờ trước chân, từ đầu xuống chân, theo chiều ly tâm

Đau sưng nơi kinh đi qua, sốt rét, điếc, lao hạch, phía ngoài bàn chân nóng, ngón chân thứ 4 khó vận động

Cạnh sườn đau, ngực đau, miệng đắng, nôn

Sốt, bệnh ở đầu, thái dương, mắt, tai, mũi, họng, ngực, sườn, bệnh tâm thần

Túc Quyết âm CAN KINH (Mỗi bên có 14 huyệt)

Mặt trong, bờ trong cẳng chân, từ ngón chân lên ngực, theo chiều hướng tâm

Đau đầu, váng, mắt hoa nhìn không rõ, tai ù, sốt cao, co giật, đái khó, đái dầm

Ngực tức, nôn, nấc, bụng trên đau, da vàng, nuốt nghẹn, thoái vị, bụng dưới đau, tiêu chảy

Bệnh ở mắt, hệ sinh dục, đường tiểu, bệnh ở bao tử, ruột, ngực, sườn

2.1.2. Tám kinh mạch phụ
        - Nhâm mạch         - Âm duy mạch
        - Đốc mạch             - Dương duy mạch
        - Xung mạch           - Âm kiểu mạch
        - Đới mạch              - Dương kiểu mạch
2.1.3. Kinh biệt, kinh cân, biệt lạc, tôn lạc, phủ lạc.
    - 12 kinh biệt đi ra từ 12 kinh chính
    - 12 kinh cân nối liền các đầu xương ở tứ chi không vào phủ phủ tạng.
    - 15 biệt lạc đi từ 14 đường kinh mạch biểu lý với nhau và một tổng lạc.
    - Tôn lạc: từ biệt lạc phân nhánh nhỏ.
    - Phù lạc: từu tôn lạc nổi ở ngoài da.
2.2. Huyệt
    Gồm 319 huyệt ở đường kinh chính, 52 huyệt ở 2 đường kinh phụ cộng là 371 huyệt nằm trên 14 đường kinh (nếu kể cả 2 bên là 319 x 2 + 52 = 690 huyệt) và khoản cách 200 huyệt ngoài đường kinh (hiện nay bên Trung Quốc đã tìm và đặt tên thêm nhiều huyệt nữa).
2.3. Kinh khí và kinh huyết vận hành trong kinh lạc. Ngoài tác dụng chung còn mang tính chất của đường kinh mà nó cư trú.
III. TÁC DỤNG CỦA HỆ THỐNG KINH LẠC
3.1. Về sinh lý
    - Hệ thống kinh lạc thông hành khí huyết trong các tổ chức của cơ thể chống ngoại tà bảo vệ cơ thể.
    - Hệ thống kinh lạc liên kết các tổ chức cơ thể (tạng, phủ, tứ chi, chín khiếu, cân mạch, xương, da…) có chức năng khác nhau thành một khối thống nhất.
3.2. Về mặt bệnh lý
    Khi công năng hoạt động cảu hệ kinh lạc bị trở ngại, gây kinh khí không thông suốt thì dễ bị ngoại tà xâm nhập và gây bệnh. Bệnh thường truyền từ ngoài vào trong, từ ngoài da cơ nhục vào tạng, tức là từ kinh mạch vào phủ tạng.
    Bệnh ở phụ tạng thường có những biểu hiện bệnh lý ở đường kinh mạch đi qua: vị nhiệt thì loét miệng, cơn đau ngực do co thắt động mạch vành thì đau ở tâm kinh…
3.3. Về chẩn đoán
    Kinh mạch nối liền với tạng phủ và có đường đi ở những vị trí nhất định cảu cơ thể. Căn cứ vào những thay đổi cảm giác (đau, tức, trướng), điện sinh vật trên đường đi cảu kinh mạch nười ta chẩn đoán bệnh thuộc tạng phủ nào đó gọi là kinh lạc chẩn. Thí dụ: Nhức đầu vùng đỉnh do can, đau nửa bên đầu do đởm, đau sau gáy thuộc bàng quang…
    Ngoài ta người ta còn đo thông số về điện sinh vật của các tỉnh huyệt (huyệt tận cùng đầu chi cảu các kinh) hay nguyên huyệt (huyệt chính của một đường kinh) bằng máy đo kinh lạc để đánh giá được tình trạng hư thực của khí huyết (huyết tay trái, khí tay phải) hoặc tình trạng hư thực cảu phủ so với số liệu trung bình hoặc so hai bên cơ thể với nhau…
3.4. Về chữa bệnh
    Học thuyết kinh lạc được ứng dụng nhiều nhất vào phương pháp chữa bệnh bằng châm cứu, xoa bóp và thuốc.
    Châm cứu và xoa bóp đã thành một phương pháp chữa bệnh độc đáo đạt nhiều thành tựu to lớn, sẽ được giới thiệu kỹ trong các phần sau.
    Học thuyết kinh lạc chỉ đạo việc quy tác dụng của thuốc tương ứng với tạng, phủ hay đường kinh nào đó gọi là sự quy kinh của thuốc.
    Thí dụ:
    - Quế chi vào phế nên chữa ho, cảm mạo.
    - Ma hoàng vào phế nên chữa ho hen, vào bàng quang nên có tác dụng lợi niệu.

Ban biên tập

Kiến thức YHCT khác:
Giải biểu - Ma hoàng thang (5/12/2013)
Giải biểu - Quế chi thang (7/12/2013)
Giải biểu - Tiểu thanh long thang (7/12/2013)
Giải biểu - Đại thanh long thang (7/12/2013)
Giải biểu - Cửu vị khương hoạt thang (7/12/2013)
Giải biểu - Hương tô tán (7/12/2013)
Giải biểu - Hương nhu ẩm (7/12/2013)
Giải biểu - Việt tỳ thang (7/12/2013)
Giải biểu - Kinh phòng bại độc tán (7/12/2013)
Giải biểu - Ma hạnh thạch cam thang (19/12/2013)
Giải biểu - Ngân kiều tán (19/12/2013)
Giải biểu - Tang cúc ẩm (19/12/2013)
Giải biểu - Thăng ma cát căn thang (19/12/2013)
Giải biểu - Sài cát giải cơ thang (19/12/2013)
Giải biểu - Ma hoàng phụ tử tế tân thang (19/12/2013)
Video Clips
Video
Đoàn thanh niên bệnh viện YHCT khám và cấp phát thuốc miễn phí tại Sơn Hà - Hương Sơn
CHƯƠNG TRÌNH VĂN NGHỆ CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 50 NĂM NGÀY THÀNH LẬP BV YHCT HÀ TĨNH
Tiêm khớp vai dưới hướng dẫn của siêu âm
ĐIỀU TRỊ BỆNH TRĨ BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN (PGS. TS NGUYỄN NHƯỢC KIM)
Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Tĩnh cắt điều hòa của cán bộ để phục vụ bệnh nhân
PHẪU THUẬT TRĨ BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRIỆT MẠCH QUA SIÊU ÂM DOPPLER - THD
Thông tin mới nhất
Chữa Bệnh đau thần kinh tọa
Điều trị đau thần kinh vai gáy tại Bệnh viện
Thuốc Atiliver Diệp Hạ Châu
GẶP MẶT, TRAO QUÀ CHO THƯƠNG BỆNH ĐANG ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN NHÂN KỶ NIỆM 72 NĂM NGÀY THƯƠNG BINH LIỆT SỸ
THÔNG BÁO
HỌC THUYẾT KINH LẠC
Dự báo thời tiết
Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Tĩnh
Địa chỉ: Đường Hà Hoàng - Đoài Thịnh - Thạch Trung - Tp Hà Tĩnh
Điện thoại: 02393.856.663 - Fax: 02393.856.663
Email: bvyhcthatinh@gmail.com - Website: http://bvyhoccotruyenhatinh.vn